Χλωρίδα και Πανίδα στις Σποράδες

Βλάστηση
Η νότια Αλόννησος είναι κατάφυτη με χαλέπιο πεύκη, που στην ελληνική μυθολογία ήταν το αγαπημένο δέντρο της Θεάς Ρέας, κόρης του Ουρανού και της Γης. Έτσι το όμορφο πεύκο της Μεσογείου συμβολίζει τον σύνδεσμο ουρανού και γης. Μέσα στο απέραντο πευκόδασος υπάρχουν ελαιώνες και αμπέλια. Η βόρεια Αλόννησος είναι καλυμμένη από μακία, τους χαρακτηριστικούς θαμνώνες της Μεσογείου. Τα μικρότερα νησιά των Βορείων Σποράδων είναι καλυμμένα από φρύγανα, ένα πυκνό στρώμα από αγκαθωτά φυτά με ύψος 20-30 εκατοστά.


Φυτά
Υπολογίζεται ότι στις Βόρειες Σποράδες φυτρώνουν περίπου 1.000 είδη και υποείδη φυτών. Κάτω από τα πευκοδάση ανθίζουν πολλά μικρά φυτά, όπως οι ορχιδέες. Η μακία βλάστηση αποτελείται από πολλά είδη αειθαλών μικρών δέντρων (αγριελιά, κρητικό σφενδάμι, θαμνοκυπάρισσο κ.ά.) και σκληρόφυλλων θάμνων (κουμαριά, γλιστροκουμαριά, σχίνος, ρείκι, πουρνάρι κ.ά.). Στα φρύγανα φυτρώνουν πολλά είδη αστοιβών και άλλων χαμηλών αγκαθωτών θάμνων (γαλαστοιβή, θυμάρι, λεβάντα, δεντρολίβανο, αφάνα, σκυλοκρέμμυδα, κίτρινος ασφόδελος, γενίστες, λαδανιές κ.ά.).  Από τη θαλάσσια χλωρίδα ξεχωρίζουν τα εκτεταμένα λιβάδια ποσειδωνίας, που αποτελούν σημαντική πηγή οξυγόνου και χώρο κατοικίας και διατροφής για πολλά ψάρια. Όπως τα δάση εμποδίζουν τη διάβρωση του εδάφους, έτσι και τα λιβάδια ποσειδωνίας συγκρατούν με τις ρίζες τους τον αμμώδη βυθό.


Ζώα και Πτηνά

Πουλιά
Στα νησιά φωλιάζουν περίπου 80 είδη πουλιών. Τα πιο χαρακτηριστικά είναι ορισμένα είδη αρπακτικών (μαυροπετρίτης, σπιζαετός, φιδαετός, πετρίτης), κάποια θαλασσοπούλια (θαλασσοκόρακας, μύχος, αρτέμης και ο σπάνιος αιγαιόγλαρος) και πολλά μικρά πουλιά της μεσογειακής μακίας (τσιροβάκοι κ.ά.) και των βράχων (γαλαζοκότσυφας, ασπροκώλα, βραχοτσοπανάκος κ.ά.). Οι Βόρειες Σποράδες είναι πολύ σημαντικές για χιλιάδες αποδημητικά πουλιά, που ξεκουράζονται εδώ κατά το ετήσιο μεταναστευτικό ταξίδι τους. Ακόμη και υδρόβια πουλιά, όπως οι ερωδιοί, που τρέφονται και φωλιάζουν σε υγρότοπους, σταματούν κατά τη μετανάστευση για να ξεκουραστούν στις βραχώδεις ακτές.


Άλλα ζώα
Στην περιοχή ζουν πολλά και σπάνια είδη ζώων, όπως η μεσογειακή φώκια, που έχει εδώ το σημαντικότερο ίσως πληθυσμό της στη Μεσόγειο. Το ενδημικό αγριοκάτσικο των Γιούρων ζει μόνο στο ομώνυμο νησί, και φαίνεται ότι είναι απόγονος ημιάγριων γιδών που έφεραν οι πρώτοι κτηνοτρόφοι στη νεολιθική Ευρώπη. Η θαλάσσια πανίδα είναι πλούσια σε αριθμό ειδών, και περιλαμβάνει το σπανιότατο κόκκινο κοράλλι και 300 είδη ψαριών. Στο ανοιχτό πέλαγος παρατηρούνται συχνά διάφορα είδη κητωδών (ζωνοδέλφινο, κοινό δελφίνι, ζιφιός, φυσητήρας κ.ά.) και μεγαλόσωμα ψάρια (ξιφίας, τόνοι, κά).

Το Αγριοκάτσικο των Γιούρων
Φαίνεται ότι το αγριοκάτσικο πρωτοεμφανίστηκε στα Γιούρα στο τέλος της Νεολιθικής περιόδου. Προήλθε από κατοικίδιες γίδες που μεταφέρθηκαν εκεί και στάθηκε αδύνατο να αιχμαλωτιστούν στο βραχώδες και ορεινό έδαφος. Κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο έγινε νέα εισαγωγή ήμερων γιδών στο νησί, με αποτέλεσμα να ζευγαρώσουν με αυτές τα αγριοκάτσικα. Η ανάμιξη του αγριοκάτσικου με την ήμερη γίδα φανερώνεται στην ποικιλόμορφη όψη του, που σήμερα περιλαμβάνει δύο τύπους.

Στον πρώτο τύπο ανήκουν τα περισσότερα ζώα, που μοιάζουν με τα αγριοκάτσικα της Κρήτης και της Μικράς Ασίας. Έχουν καστανό σώμα με ανοιχτόχρωμη κοιλιά, άσπρα οπίσθια με μαύρα σχέδια και ουρά, μαύρες γραμμές στο μπροστινό μέρος των ποδιών. Τα αρσενικά έχουν επιπλέον μαύρη χαίτη, γένια και στήθος και συνήθως ένα μαύρο κολάρο στο λαιμό. Διαφέρουν όμως στα μεγάλα κέρατα των αρσενικών που στο αγριοκάτσικο των Γιούρων έχουν μύτες που απέχουν πολύ μεταξύ τους (κάτι που χαρακτηρίζει τις κατοικίδιες γίδες). Ο δεύτερος τύπος περιλαμβάνει μαύρα ζώα με μακρύ μαλλί. Έχει παρατηρηθεί και ένας τρίτος τύπος, που περιλαμβάνει ελάχιστα λευκά ζώα.


Πληροφορίες - Φωτογραφίες:
Εφημ. "ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ" - Αφιέρωμα για τη Μαγνησία