Δραγώγι, Ρέοντα ύδατα αρχαίου κάλλους

Δραγώγι, χτισμένο στα θεμέλια αρχαίου υδραγωγείου, με όνομα παραφθορά του αρχαίου έργου. Απ' τις πηγές και τα νάματα αυτού του τόπου, θέλει ο θρύλος να ξεδιψά η γειτονική, Αρχαία Φιγαλεία.

Δεν έχει όμως τελειωμό, η σχέση του τόπου με το υγρό στοιχείο. Σκυμμένο πάνω από τα κρυστάλλινα νερά του ποταμού Νέδα, κρυφακούει ακόμη και σήμερα το τραγούδι της ομώνυμης νύμφης που «κελαρύζει» τα περασμένα της μεγαλεία, τότε που γλίτωσε τον νεογέννητο Δία από τα βρεφοκτόνα νύχια του αιμοβόρου πατέρα του, Κρόνου. Γι αυτό και δόθηκε το όνομά της στο ποτάμι, μια και μόνη φορά όνομα θηλυκό, ξεχωριστή τιμή για το ξεχωριστό της θάρρος.

Αρματολίκι τρομερό στα χρόνια του ιερού αγώνα, άπαρτο πέρασμα και λημέρι για τα φουσάτα της κλεφτουριάς και άντρο για τα καπετανάτα των «Τζαβελαίγων», το Δραγώγι πρόσφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στο γένος. Τώρα ειρηνεμένο αναπολεί τα περασμένα μεγαλεία του, συντροφεμένο τους οικισμούς του, Μπόϊκα και Καστρούγκαινα.

Συνορεύοντας με το αρχαίο ιερό βουνό Κωτύλιο το Δραγώγι, είναι χτισμένο κάτω από την σκέπη του περιλάλητου ναού του Επικούριου Απόλλωνα που στέκει αέναα στη θέση Βάσσαι. Ασύγκριτο έργο ωριμότητας του άφθαστου αρχιτέκτονα Ικτίνου ο «Παρθενώνας της Πελοποννήσου», αποτελεί επιτομή της αρχαίας ακμάζουσας ελληνικής αρχιτεκτονικής.

Εντυπωσιακό αρχαιολογικό μνημείο παγκόσμιας ακτινοβολίας και ανυπολόγιστης αξίας πολιτιστική κληρονομιά για τον τόπο, ο ναός του Απόλλωνα «που στέργει και βοηθά», του Επίκουρου, προκαλεί δέος και κατάπληξη με την αρτιότητά του, το μέγεθος και τη συμμετρία του.