Ανδρίτσαινα, η πέτρινη πολιτεία!

Πέτρινη πολιτεία χτισμένη αμφιθεατρικά σε υπέροχο αγνάντι, με ιστορία βαριά και ομορφάδα ατελείωτη, η Ανδρίτσαινα πρωτεύουσα του ομώνυμου δήμου, αποτελεί πολύτιμο πετράδι παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και κέντρο πνευματικό.

Αποτυπώματα άφησαν στο διάβα τους Λαγκαδινοί, Ηπειρώτες και Ιταλοί τεχνίτες, που μερακλίδικα και υπομονετικά σμιλέψανε την πέτρα, μαστορεύοντας υπέροχα καλντερίμια, αρχοντικά, γεφύρια, εκκλησιές και κρήνες.

Κοσμοξάκουστη η «Τρανή Βρύση» μια από τις παλαιότερες της Πελοποννήσου, συντρόφισσα του τρισυπόστατου ναού του Αγ. Νικολάου στο κέντρο του οικισμού, ενώ πιο κάτω στη συνοικία Μουρμουρέϊκα βρίσκουμε τον ονομαστό Αγ. Θεράποντα και κάμποσα από τα παλαιότερα και επιβλητικότερα αρχοντόσπιτα. Πρόσφατο λιθαράκι στην συμφωνία της πέτρας, το πανέμορφο θεατράκι της.

Φημισμένοι αγροτοκτηνοτρόφοι και γεωργοί οι ντόπιοι, παράγουν και πουλούν στην τοπική λαϊκή αγορά γνήσια γαλακτοκομικά προϊόντα, φρέσκα λαχανικά και φρούτα λαχταριστά. Φτιάχνουν με τα χέρια τους θαυμαστά παραδοσιακά γλυκά και νοστιμότατες χυλοπίτες, ενώ το φρεσκοζυμωμένο ψωμί, φουρνισμένο στα ξύλα, ευωδιάζει τον αέρα. Η Ανδρίτσαινα, ήταν ανέκαθεν στην καρδιά των γεγονότων, απόδειξη το παραδοσιακό τυπογραφείο της εφημερίδας «Νέος Ορίζων» που εκδίδεται ανελλιπώς από το 1926. Η ιστορικότητα της περιοχής, η συμβολή της στον Ιερό αγώνα και η αντρειοσύνη των τέκνων της, δεν αμφισβητείται.

Αδικημένος από τη νεώτερη Ελληνική Ιστορία μέχρι πρότινος, ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος, γνήσιο και άξιο τέκνο της Ανδρίτσαινας, αποδείχτηκε ότι μαζί με τον Τσακάλωφ και Σκουφά ήταν οι πραγματικοί τρεις πρώτοι ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας. Ο ανδριάντας του πρωτοφιλικού που κοσμεί την πόλη, καθώς και η μονή της Παναγιάς της Ναφιλιώτισσας, μαρτυρούν πως ο τόπος λάτρεψε με πάθος τόσο τη λευτεριά όσο και τη Μεγαλόχαρη.

Πνευματική, πολίχνη της Πελοποννήσου, η Ανδρίτσαινα διαθέτει βιβλιοθήκη σπάνια, μοναδική δωρεά του εκλεκτού παιδιού της Αγαθόφρωνα Νικολόπουλου με παλιά βιβλία και χειρόγραφα Φράγκων, Ενετών και οπλαρχηγών του ΄21, ενώ αντίγραφα των αετωμάτων του Επικούριου Απόλλωνα του Αλκαμένη κοσμούν τους διαδρόμους της, οι περίφημες «αμαζονομαχία» και «κενταυρομαχία».

Τριανταπέντε χρόνια περίμεναν υπομονετικά κλεισμένα σε 47 κιβώτια, τα πολύτιμα συγγράμματα φυλαγμένα στο εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας, ώσπου το 1875 η Εθνική Τράπεζα Ελλάδος έχτισε το κτίριο που σήμερα στεγάζει τους μαθητές του τόπου και ο πνευματικός αυτός θησαυρός, είχε βρει επιτέλους τη στέγη που του άξιζε. Η συλλογή μεταφέρθηκε και σήμερα στεγάζεται σε νεώτερο παρακείμενο κτίριο δύο ορόφων, την βιβλιοθήκη της Ανδρίτσαινας. Πείνες, κακουχίες και στερήσεις υπέφερε ο δωρητής Νικολόπουλος στο Παρίσι, όπου διέμενε και εργαζόταν ως βιβλιοθηκάριος στο Ινστιτούτο της Γαλλίας, για να μαζέψει αυτούς τους 3696 πατριώτες και προστάτες των γραμμάτων, οι κληρονόμοι του Ε. Καλλανιώτη, πρόσφεραν τους 3.600 τόμους της υπέροχης ιδιωτικής συλλογής του.

Φυλαχτό μεγαλοαστικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα το αναπαλαιωμένο αρχοντικό του Κανελλόπουλου στεγάζει το Λαογραφικό Μουσείο, με γνήσια έπιπλα εποχής, αυθεντικά ρούχα, προσωπικά αντικείμενα των δωρητών, πλήθος ιδιωτικών εγγράφων και φωτογραφικού υλικού. Ιδιαίτερης έμπνευσης και αισθητικής το Μουσείο είναι πιστή αναπαράσταση μεγαλοαστικού αρχοντικού και τα τρία επίπεδά του παρουσιάζουν το καθένα μια ολοκληρωμένη θεματική ενότητα, ενώ περισσότερα από 4.000 πολύτιμα εκθέματα ταξιδεύουν τον τυχερό επισκέπτη στην ιστορική περίοδο 1832 μέχρι 1932.


Η σημερινή Ανδρίτσαινα
Η καρδιά της σημερινής Ανδρίτσαινας χτυπά δυνατά σε μοντέρνους ρυθμούς, παρέχοντας σύγχρονες απολαύσεις.
Πανέμορφες, παραδοσιακές ταβέρνες και εστιατόρια, αναδίδουν μυρωδιές και μοσχοβολιές πρωτόγνωρες. Τα ντόπια αγνά προϊόντα και το μεράκι μαγείρων και ψηστών, κάνουν τα γευστικά ταξίδια μας μοναδικά.

Ξενώνες γραφικοί, ενοικιαζόμενα δωμάτια πεντακάθαρα και οι φιλόξενοι ιδιοκτήτες, μετατρέπουν τη διαμονή του ταξιδιώτη, σε εμπειρία μοναδική. Νυχτερινή ένταση, κέφι και διασκέδαση στα τοπικά μπαράκια και κλαμπάκια γεμίζουν με ζωντάνια τις νύχτες μας, ενώ χαλαρωτικά καφεδάκια στα γραφικά καφέ ημερεύουν τα απογεύματά μας.

Σε όλα της η Ανδρίτσαινα φανερώνεται ζεστή και φιλόξενη, σαν γυναίκα αρχόντισσα. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να είναι αλλιώς, καθώς πήρε το όνομά της από μια θρυλική γυναικεία φυσιογνωμία. Την χήρα του Ανδρίτσου Μούρμουρη (από τα Μούρμουρα της Κρήτης) ή κάποιου Φαναρίτη Ανδρίκου κυνηγημένου, που διατηρούσε Χάνι στην περιοχή. Η πόλη κάποτε ανήκε στο Δεσποτάτο του Μυστρά, κατόπιν περιήλθε στα χέρια των Φράγκων και αναπτύχθηκε τόσο, ώστε να αναφέρεται στο «Χρονικό του Μορέως». Όταν οι ντόπιοι επαναστάτησαν εναντίον τους, προσέτρεξαν οι Παλαιολόγοι σε βοήθεια, ενώ στην περίοδο 1427-1456 άρχοντας του τόπου, ήταν ο σοφός Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός.

Τούρκοι και Φράγκοι την διεκδικούσαν εναλλάξ, μέχρι που τέλος πέρασε στην Οθωμανική κατοχή. Μέχρι τα 1700 ωστόσο, είχε ήδη γίνει εμπορικό κέντρο με αξιόλογη δύναμη και ήταν γνωστή για τα εμπορικά της, τα βυρσοδεψία, τα υφαντουργεία και τους αλευρόμυλούς της. Δεν είναι άμαθη λοιπόν ούτε σε πλούτη ούτε σε μάχες η αρχόντισσα Ανδρίτσαινα και ως τέτοια, στέκει περήφανη και αδάμαστη στο απάτητο της το λημέρι, έως σήμερα.